Historia Koła

Historia Koła Przewodników Tatrzańskich im. Macieja Sieczki w Krakowie

Historia Koła Przewodników Tatrzańskich

im. Macieja Sieczki w Krakowie

[ do wykorzystania w publikacji Oddziału Krakowskiego PTTK]

 

 

Geneza powstania Koła przewodników Tatrzańskich im. Macieja Sieczki w Krakowie ściśle wiąże się z pierwszym kursem przewodników turystycznych w środowisku krakowskim, który odbył się w latach 1952 ? 1953 zakończony egzaminem w dniu 22 kwietnia 1953 roku. Uprawnienia przewodnika turystycznego otrzymało wówczas 62 osoby, w tym uprawnienia na Tatry i Podtatrze 27 osób. Wśród tych ?szczęśliwców? byli: Adam Alberti, Zbigniew Jaworski, Tadeusz Kerc, Władysław Krygowski, Wincenty Kwapiński, Bohdan Małachowski, Stanisław Pagaczewski, Zbigniew Płonka i Jacek Rutkowski (otrzymali III klasy), Andrzej Biedrzycki, Andrzej Dobrowolski, Tadeusz Fischer, Artur Gerhardt, Stanisław Górnisiewicz, Zbigniew Machalica, Ludwik Radoń, Czesław Rausz, Wiesław Sanecki, Tadeusz Sumień, Olgierd Swolkień, Józef Szlachetko, Teresa Urbańska *1 i Anna Walisch *2 (otrzymali IV klasy ? podhalańskie), oraz Władysław Berski, Czesław Bogusz i Antoni Dudek, którzy otrzymali funkcję ? pomocnik przewodnika. *3

Z grona 62 przewodników w kwietniu 1953 roku powołano Koło Przewodników Terenowych przy Oddziale Krakowskim PTTK z podziałem na sekcje: tatrzańską, beskidzką i terenową. Od samego początku Sekcja Tatrzańska czyniła starania o usamodzielnienie się i powołanie Koła Przewodników Tatrzańskich argumentując to tym, że przewodnicy tatrzańscy działając w specyficznym terenie (góry o charakterze alpejskim) charakteryzującym się większym niż gdzie indziej obiektywnym niebezpieczeństwem, innym rodzajem szkoleń uwzględniających szkolenie taternickie oraz potrzebą stałego kontaktu z jedynym wówczas istniejącym Kołem Przewodników Tatrzańskich w Zakopanem. Starania Sekcji Tatrzańskiej, przy pełnym zrozumieniu istniejącego wówczas problemu przez członków zarządu Oddziału Krakowskiego i Koła Przewodników Terenowych zakończyły się sukcesem i 4 grudnia 1954 r. nastąpiła ?bezkrwawa? secesja, po której w dniu 15 grudnia 1954 r. na Walnym Zebraniu ? przewodnicy tatrzańscy powołali samodzielne Koło Przewodników Tatrzańskich w Krakowie. Pierwszym prezesem Koła został Zbigniew Machalica. Od samego początku zarząd Koła w swojej działalności zwracał szczególny nacisk na zawodowe prowadzenie wycieczek, fachowość poprzez ciągłe szkolenie praktyczne i teoretyczne oraz ścisłą współpracę z powstałym wówczas Tatrzańskim Parkiem Narodowym w ochronie przyrody tatrzańskiej. Równocześnie trwał kurs przewodnicki zakończony egzaminem w 1955 roku, po którym przybyło 12 nowych przewodników. W tym samym czasie wszyscy przewodnicy musieli poddawać się wielu weryfikacjom przed różnymi komisjami, co nie zmieniło sytuacji, że w roku 1956 Koło liczyło 39 przewodników. Świadczyło to o wyjątkowo wysokim poziomie szkolenia przewodnickiego. Niestety, już w roku 1965 ilość członków w Kole zmniejszyła się do 21 wśród których dziewięciu posiadało równocześnie uprawnienia przewodnika tatrzańskiego i podhalańskiego. Do nich należeli: Jan Borucki, Jerzy Brzozowski, Tadeusz Kerc, Władysław Komusiński, Stanisław Kuśmierczyk, Leszek Luszowicz, Zbigniew Machalica, Jerzy Niewodniczański i Józef Szlachetka. W roku 1965 przy okazji jubileuszu 90-lecia zorganizowanego przewodnictwa tatrzańskiego Koło Przewodników Tatrzańskich przyjęło za swojego patrona wybitnego przewodnika XIX w. Macieja Gąsienicę-Sieczkę. W następnym roku (1966) po wielomiesięcznym samokształceniu pozytywnie egzamin zdało 8 osób związanych zawodowo z Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie, a mianowicie: Adam Barwiński, Lesław Frączek, Stanisław Kopeć, Ryszard Kozioł, Stanisław Kwieciński, Janusz Lach, Jerzy Sawicki i Jan Zaleski. W roku 1967 rozpoczął się kurs przewodnicki w Kole kierowany przez Irminę Butkiewicz-Mazurkiewicz, zakończony egzaminem w dniu 20 lutego 1970 roku. Pozytywnie egzamin zdało 13 osób, ale w dniu 30 kwietnia 1970 r. uprawnienia państwowe otrzymało i przysięgę przewodnicką złożyło tylko10 uczestników tego kursu *4.

Początek lat 70-tych to próba rozpropagowania działalności Koła Przewodników Tatrzańskich im. Macieja Sieczki w Krakowie przez osobiste kontakty z biurami podróży (Orbis, Gromada, Juventur, Almatur), przesyłanie informacji do szkół i zakładów pracy na terenie Krakowa oraz poprzez media (radio, telewizja, prasa), ponawiana wielokrotnie w latach następnych. Równocześnie jest to okres podtrzymania panujących tradycji w Kole poprzez wykłady, szkolenia i prelekcje (w każdy czwartek), jak również szkolenia w terenie poprzez organizowanie obozów szkoleniowych w Tatrach Polskich i Słowackich (2 ? 3 razy w roku), głównie w miesiącach wakacyjnych lub jesienią oraz wycieczek 2 ? 3 dniowych. O terminach i tematach oraz informacjach dotyczących działalności Koła oraz wiadomościach związanych z przewodnictwem tatrzańskim każdy członek Koła dowiaduje się do dnia dzisiejszego z komunikatów wydawanych przez zarząd Koła od roku 1955. W tym okresie wprowadzono jeszcze jedną nową formę działalności mającą za zadanie zintegrowanie Koła, a mianowicie zakończenie sezonu przewodnickiego o nazwie ?Roztoka?. Impreza ta stała się również imprezą tradycyjną, która odbywa się na przełomie listopada i grudnia każdego roku. Pod koniec lat siedemdziesiątych wprowadzono w Kole spotkanie, które odbywa się w połowie grudnia pod nazwą ?Gwiazdka Przewodnicka?. Jest to ostatnia impreza w danym roku, na której przewodnicy tatrzańscy przy opłatku i kolędzie żegnają stary rok, a przy okazji Zarząd wręcza najbardziej aktywnym przewodnikom upominki zwane ?gwiazdkami?.

Ważny dla Koła był kurs przewodnicki kierowany przez Mariana Ferstera w latach 1976?1977, po którym uprawnienia przewodnickie otrzymały 22 osoby zasilające kadrę przewodnicką Koła. Następne kursy mające na celu odmłodzenie oraz powiększenie kadry przewodnickiej w Kole, kierowane również przez Mariana Ferstera odbyły się w latach 1981-1983 (zdało 9 przewodników), 1988-1990 (zdało 10 przewodników) i 1996-1998 (zdało 13 przewodników). Przełom lat 80-tch i 90-tych to okres przemian ustrojowych w naszym kraju, to także powstawanie wszelkiego rodzaju biur turystycznych, a równocześnie kryzys w turystyce, szczególnie w działalności społecznej i próba znalezienia się Koła w tej nowej sytuacji. Od początku lat 90-tych Koło Przewodników Tatrzańskich im. Macieja Sieczki miało duże kłopoty lokalowe, które udało się rozwiązać dopiero w połowie roku 1992. Nową siedzibą Koła został Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie przy ul. Jagiellońskiej 6. Od tego czasu wszystko wróciło do normalności w postaci stałych cotygodniowych szkoleń, wykładów i prelekcji. Poszczególni przewodnicy współpracowali z różnymi biurami turystycznymi prowadząc wycieczki w Tatry Polskie i Słowackie. Byli i tacy, którzy zakładali własne biura turystyki kwalifikowanej (Krzysztof Kosiński, Robert Szumiec). Rozwinięto również działalność wydawniczą. W roku 2000 z okazji 125-lecia zorganizowanego przewodnictwa tatrzańskiego wydano publikację Janusza Konieczniaka ?45 lat Koła Przewodników Tatrzańskich im. Macieja Sieczki w Krakowie. Zarys monograficzny?. W tym samym roku został powołany przez zarząd Koła komitet redakcyjny w składzie: Jan Jabłoński (przewodniczący), Jerzy Kochman, Janusz Konieczniak, Artur Mida i Andrzej Serafin, którzy w styczniu 2001 r. wydali pierwszy numer ?Maćkowa Perć? czasopisma dla przewodników tatrzańskich. Pismo to ukazuje się dwa razy w roku do dnia dzisiejszego. Decyzją zarządu Koła, rok 2004 został uznany rokiem jubileuszowym 50-lecia istnienia Koła Przewodników Tatrzańskich im. M. Sieczki w Krakowie. W ramach tych uroczystości odbyło się wiele wystaw imprez towarzyszących mających na celu podsumowania dorobku Koła. Imprezą finałową było spotkanie z władzami społecznymi i politycznymi w dniu 26 listopada, na której wręczone zostały najwyższe odznaczenia państwowe i resortowe, a Koło otrzymało sztandar. Pięćdziesiąty pierwszy rok działalności KPT im. M. Sieczki rozpoczęto wyborami nowego Zarządu, na czele którego staną Janusz Konieczniak. Aktualnie w Kole zrzeszonych jest 56 przewodników (stan na dzień 31.12.2005), w tym: 12 przewodników posiada inne uprawnienia przewodnickie, 33 przewodników posiada uprawnienia taternickie i jest członkami Klubu Wysokogórskiego Kraków, w tym 6 posiada uprawnienia instruktora lub trenera. Ratownikami TOPR-u jest 3 przewodników (Stanisław Kuśmierczyk, Robert Szumiec i Władysław Wisz), a uprawnienia instruktora przewodnictwa posiada 9 przewodników. Ponad 35 przewodników posiada licencje Tatrzańskiego Parku Narodowego i Pienińskiego Parku Narodowego i 15 posiada licencję Babiogórskiego Parku Narodowego. 15 przewodników tatrzańskich jest zrzeszonych w Europejskim Stowarzyszeniu Przewodników Górskich ?Lider? i 2 przewodników (Władysław Wisz i Jerzy Niewodniczański) są zrzeszeni Polskim Stowarzyszeniu Przewodników Wysokogórskich. Przewodnicy z naszego Koła prowadzą wycieczki specjalistyczne (geologia Tatr, przyroda i TPN, etnografia i budownictwo regionalne, historia itp.), językowe (angielski, niemiecki, hiszpański) oraz taternickie na drogach wspinaczkowych. Wspomnieć również należy, że bardzo wielu członków Koła poza statutowymi obowiązkami (prowadzenia wycieczek i szkolenia) bierze udział w wielu wyprawach górskich w różne zakątki świata i tak:

Alpy: Jacek Budziaszek, Józef Cora, Kazimierz Kluczewski, Rafał Kocot, Julian Kolorus, Janusz Konieczniak, Krzysztof Kosiński, Stanisław Kuśmierczyk, Henryk Łukasik, Jan Matysiak, Artur Mida, Marek Niesułowski, Jerzy Niewodniczański, Jerzy B. Nowak, Iwona Płonczyńska, Jacek Płonczyński, Zbigniew Siudak, Wojciech Winkel, Władysław Wisz,

Andy: Jarosław Balon, Kazimierz Kluczewski, Jerzy Kochman, Stanisław Kopeć, Ryszard Kozioł, Paweł Kroh, Henryk Łukasik, Artur Mida, Jerzy Niewodniczański, Jerzy B. Nowak, Wojciech Winkel,

Dolomity: Janusz Bociąga, Bożena Chramęga, Julian Kolorus, Janusz Konieczniak, Krzysztof Kosiński, Artur Mida, Marek Niesułowski, Jerzy B. Nowak, Jacek Płonczyński, Wojciech Winkel, Władysław Wisz,

Hindukusz: Jacek Dobrowolski, Krzysztof Kosiński, Stanisław Kopeć, Ryszard Kozioł, Jerzy Niewodniczański, Andrzej Semenowicz, Władysław Wisz,

Himalaje: Kazimierz Kluczewski, Janusz Konieczniak, Krzysztof Kosiński, Jerzy B. Nowak, Jacek Płonczyński,

Karakorum: Janusz Konieczniak, Władysław Wisz

Kaukaz: Jarosław Balon, Zofia Bieryt, Jacek Dańda, Kazimierz Kluczewski, Rafał Kocot, Krzysztof Kosiński, Henryk Łukasik, Artur Mida, Jacek Płonczyński, Zbigniew Siudak, Joanna Widlarz, Wojciech Winkel,

Góry Ameryki Pn.: Jerzy Kochman, Julian Kolorus, Jerzy Mikulec, Wojciech Winkel, Wiesław A. Wójcik,

Góry Afryki (Kilimadżaro): Jerzy Brzozowski, Jerzy Kochman, Stanisław Kopeć, Jerzy Niewodniczański,

Góry Australii: Jarosław Balon,

Góry Japonii (Fudżijama): Stanisław Kopeć,

Góry Nowej Zelandii: Jerzy Mikulec,

Góry Turcji: Jerzy B. Nowak, Iwona Płonczyńska, Jacek Płonczyński, Władysław Wisz,

Góry Walii i Szkocji: Kazimierz Kluczewski, Artur Mida, Jerzy Mikulec, Janusz Sadzikowski.

 

Ważną działalnością poszczególnych zarządów Koła była współpraca z różnymi towarzystwami, instytucjami i stowarzyszeniami. Do najważniejszych należy zaliczyć stały kontakt z Dyrekcją Tatrzańskiego Parku Narodowego, Dyrekcją TANAP-u, Tatrzańskim Ochotniczym Pogotowiem Ratunkowym i Horską Službą Vysoké Tatry i Zapadne Tatry. Dobrze układa się współpraca z Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego w Zakopanem, w którym Wojciech Winkel jest członkiem Rady CPT, a Janusz Konieczniak ? przewodniczącym Komisji Rewizyjnej CPT. Ponadto Koło współdziała z poszczególnymi Kołami Przewodników Tatrzańskich w Zakopanem, Krakowie i Gliwicach. Koło oraz z Klubem Wysokogórskim w Krakowie, PTPNoZ ? Oddział Krakowski, Związkiem Podhalan ? Oddział Krakowski im. Włodzimierza Wnuka, Towarzystwem Przyjaciół Orawy, czy też reaktywowanym Polskim Towarzystwem Tatrzańskim.

 

Na zakończenie należy wspomnieć o obsłudze ruchu turystycznego przez członków Koła. Z pożółkłych sprawozdań wynika, że w latach 1954-1955 obsłużono 143 imprezy tj. wycieczki zlecone, wczasy wędrowne, wycieczki szkoleniowe w których wzięło udział 1679 osób. W roku 1970 wynosiła już 431 dniówek, a w roku 1975 przekroczyła 500. W latach 1977 ? 1988 obsłużono 5339 dniówek. Aktualnie obsługa ruchu turystycznego kształtuje się w ilości ponad 500 dniówek rocznie. Przewodnicy naszego Koła od ponad 20- tu lat aktywnie uczestniczą w obsłudze Tatrzańskiego Rajdu Wymiaru Sprawiedliwości, który nieprzerwanie odbywa się od ponad 40-tu lat, każdego roku na jesieni, w Tatrach Polskich lub Słowackich, Niżnych Tatrach czy Słowackim Raju.

 

Prezesami Koła Przewodników Tatrzańskich im. Macieja Sieczki byli:

Zbigniew Machalica w latach 1954 ? 1956

Wiesław Sanecki w latach 1956 ? 1962

Jan Borucki w latach 1962 ? 1966

Jerzy Niewodniczański w latach 1966 ? 1969

Stanisław Kuśmierczyk w latach 1969 ? 1971

Adam Barwiński w latach 1971 ? 1973

Zbigniew Machalica w latach 1973 ? 1975

Józef Szlachetka w latach 1975 ? 1978

Adam Balon w latach 1978 ? 1989

Marian Ferster (p. o.) w latach 1989 ? 1991

Marian Ferster w latach 1991 ? 2005

Janusz Konieczniak w latach 2005 ? nadal

 

Wykaz Członków Honorowych Koła Przewodników Tatrzańskim im. Macieja Sieczki:

1. Zofia Radwańska-Paryska

2. Witold Henryk Paryski

3. Jan Gąsienica Tomków

4. Kazimierz Dziób

5. Jan Krupski

6. Edward Moskała

7. Tadeusz Gąsienica-Giewont

8. Adam Marasek

9. Apoloniusz Rajwa

10. Józef Węgrzyniak o. Leonard

 

Wykaz zmarłych członków Koła (stan na dzień 31. 12. 2004)

1. Tadeusz Korek żył w latach 1930 ? 1957

2. Bohdan Małachowski żył w latach 1902 ? 1964

3. Wincenty Kwapiński żył w latach 1900 ? 1970

4. Adam Alberti żył w latach 1904 ? 1971

5. Adam Barwiński żył w latach 1937 ? 1974

6. Tadeusz Kerc żył w latach 1907 ? 1976

7. Czesław Rausz żył w latach 1914 ? 1980

8. Andrzej Biedrzycki żył w latach 1927 ? 1980

9. Wiesław Sanecki żył w latach 1921 ? 1980

10. Stanisław Kwieciński żył w latach 1934 ? 1982

11. Stanisław Pagaczewski żył w latach 1916 ? 1984

12. Zbigniew Płonka żył w latach 1912 ? 1985

13. Jan Borucki żył w latach 1921 ? 1985

14. Władysław Komusiński żył w latach 1923 ? 1987

15. Lesław Bochenek żył w latach 1931 ? 1987

16. Adam Balon żył w latach 1929 ? 1989

17. Zbigniew Miodoński żył w latach 1933 ? 1990

18. Czesław Frankowicz żył w latach 1929 ? 1991

19. Edward Zawiłło żył w latach 1922 ? 1994

20. Stanisław Wolny żył w latach 1909 ? 1995

21. Stefan Kosecki żył w latach 1907 ? 1995

22. Tadeusz Fischer żył w latach 1916 ? 1997

23. Ryszard Zieleniewski żył w latach 1923 ? 1997

24. Władysław Krygowski żył w latach 1906 ? 1998

25. Ryszard Kozioł żył w latach 1930 ? 1999

26. Zdzisław Leszczyński żył w latach 1934 ? 2000

27. Jerzy Żychowski żył w latach 1925 ? 2001

28. Teresa Fischer żył w latach 1927 ? 2003

 

Wykaz przewodników tatrzańskich, członków KPT im. M. Sieczki w Krakowie

 

I klasa:

1. Jarosław Balon

 

II klasa:

1. Irmina Butkiewicz-Mazurkiewicz

2. Józef Cora

3. Jacek Dobrowolski

4. Marian Ferster

5. Leszek Luszowicz

6. Artur Mida

7. Jacek Płonczyński

8. Andrzej Semenowicz

 

III klasa:

1. Zofia Bieryt

2. Janusz Bociąga

3. Jerzy Brzozowski

4. Jacek Budziaszek

5. Bożena Chramęga

6. Jacek Dańda

7. Joanna Forma

8. Jan Jabłoński

9. Miłosz Jodłowski

10. Władysław Klinowski

11. Kazimierz Kluczewski

12. Jerzy Kochman

13. Rafał Kocot

14. Juliusz Kolorus

15. Janusz Konieczniak

16. Eugeniusz Konon

17. Stanisław Kopeć

18. Krzysztof Kosiński

19. Jan Kowalczyk

20. Paweł Kroh

21. Stanisław Kuśmierczyk

22. Henryk Łukasik

23. Liwiusz Matus

24. Jan Matysiak

25. Jerzy Mikulec

26. Marek Niesułowski

27. Jerzy Niewodniczański

28. Jerzy Bogusław Nowak

29. Iwona Płonczyńska

30. Jan Puchalski

31. Józef Rapacz

32. Janusz Sadzikowski

33. Andrzej Serafin

34. Zbigniew Siudak

35. Andrzej Smoleń

36. Józef Szlachetka

37. Robert Szumiec

38. Stanisław Trębacz

39. Joanna Widlarz

40. Wojciech Winkel

41. Władysław Wisz

42. Wiesław Aleksander Wójcik

43. Jolanta Wyznakiewicz

44. Piotr Zabawa

45. Jan Zaleski

46. Danuta Zdebska

47. Janusz Zdebski

 

*1 Teresa Urbańska ? panieńskie nazwisko Teresy Fischer

*2 Anna Walisch ? panieńskie nazwisko Anny Machalica

*3 informacja pochodzi z protokołu - wykazu udostępnionego w październiku 1994 r. a będącego w posiadaniu Tadeusza Fischera.

*4 powodem takiej sytuacji było stwierdzenie przedstawiciela WKKFiT o ?niepewności politycznej? niektórych osób, które zdały egzamin przewodnicki. Wśród nich było trzech księży, z których dwóch otrzymało uprawnienia dopiero w roku 1982, natomiast ks. Krzysztof Muszyński z uprawnień przewodnika tatrzańskiego zrezygnował.

 

 

Opracował: Janusz Konieczniak

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem